أبو علي سينا

مقدمهء مصحح 49

قراضه طبيعيات ( فارسى )

كتاب ( مفقود ) غرائب الحساب و عجائب الحسّاب تصنيف ناصر خسرو « 1 » بر طريق سؤال و جواب مشتمل بر دويست مسألهء حسابى و باز نمودن طريق استخراج آن و برهان بر صحت آن . كتاب دليل المتحيرين تصنيف ناصر خسرو « 2 » . كتاب جامع الحكمتين تصنيف ناصر خسرو ( مؤلّف بسال 462 هجرى ) كه آن را جهت امير بدخشان عين الدوله ابو المعالى على بن اسد بن حارث ساخته است در شرح قصيدهء ابو الهيثم احمد بن حسن جوزجانى كه امير مذكور نزديك وى فرستاده و حلّ سؤالات آن را خواسته بود « 3 » . روشنائى نامهء نثر تصنيف ناصر خسرو . اين كتاب بعنوان شش فصل نيز خوانده مىشود « 4 » .

--> ( 1 ) - رش : جامع الحكمتين ص 307 . هر چند مؤلف اشاره به فارسى بودن اين تصنيف خود نكرده ولى باتكاء قراين گويا اين كتاب نيز به فارسى بوده است . ( 2 ) - اين كتاب در بيان الاديان از مؤلفات ناصر خسرو شمرده شده است . تأليفات ديگرى مانند اكسير اعظم در منطق و فلسفه و قانون اعظم در علوم خفيه و المستوفى در فقه و رساله در علم يونان و دستور اعظم و كنز الحقائق و تفسير قرآن بر طبق عقايد اسماعيليان و كتابى در سحريات بحكيم ناصر خسرو نسبت داده‌اند ولى « حقيقت وجود اين كتب مجهول و بلكه مشكوك است » ( رش : مقدمهء ديوان اشعار حكيم ناصر بقلم علامه تقىزاده ص س - سا ) ( 3 ) - طبع آقاى هنرى كربين و آقاى دكتر محمد معين ( گنجينهء نوشته‌هاى ايرانى شمارهء ( 2 ) ؛ مقالهء استاد مينوى : مجلهء يادگار سال دوم شمارهء هشتم ص 9 - 21 و شمارهء دهم ص 75 . ( 4 ) - طبع و ترجمهء ايوانف ( انجمن اسماعيلى سلسلهء دوم شمارهء 6 ، ليدن 1949 م ) نسخهء خطى اين كتاب در كتابخانهء اياصوفيه بشمارهء 1778 بدنبال نسخهء خوان الاخوان محفوظ است ، رش : استاد هنرى كربين ، مقدمهء فرانسهء جامع الحكمتين ص 38 . حكيم ناصر در اين كتاب از « كتاب المفتاح و المصباح » خود نام برده ( رش : مقدمه : ص 1 و متن : ص 23 ؛ ق ص 47 ح 3 و ص 48 ح 1 ؛ مقدمهء فرانسهء مصحح جامع الحكمتين ص 38 شمارهء 11 ) .